" Ngưu Là Trâu Hay Bò ", Là Nói Thật; "ngưu Là Cá", Là Nói Dỡn

Ý niệm “Con trâu là đầu cơ nghiệp” luôn hiện hữu trong bốn duy văn hóa truyền thống Việt. Từ vào chiều sâu ý nghĩa, nghĩ về về biểu tượng “trâu” trong tim thức Việt, chúng ta học được rất nhiều đức tính quý giá về sự việc hy sinh, nhẫn nhục, siêng năng chịu khó tương tự như đức tính bạo dạn khỏe, dẻo dẻo của “con trâu” vốn được xem như là “đầu cơ nghiệp” trong phòng nông.

Bạn đang xem: Ngưu là trâu hay bò

Từ góc nhìn ký mã ngôn ngữ/văn tự…

Con trâu có cách gọi khác với các tên không giống nhau trong giờ Việt: trâu, tru, sửu, ngưu, ngâu, nghé (trâu con)… Về phương diện từ nguyên học, hai chủ ý của học đưa An đưa ra (Huệ Thiên) cùng nhà nghiên cứu Nguyễn Cung Thông (Úc) là đáng suy ngẫm nhất. An Chi luôn thiên về xuất phát Trung Hoa của các từ ngữ dùng để cách điện thoại tư vấn tên trâu/ngưu/ngâu. Ông đến rằng, ngưu vừa là trâu, vừa là bò. Để khác nhau cho rõ ràng, bạn ta gọi bò là hoàng ngưu, trâu là thủy ngưu, trườn Tây Tạng là mao ngưu, cơ là cơ ngưu. Tuy nhiên, trong Hán cổ, ngưu là trâu chứ chưa hẳn bò. Ngưu manh là con mòng trâu; ngưu điệt là con đỉa trâu; ngưu đầu mã diện là đầu trâu mặt ngựa; đối ngưu bọn cầm là đàn gãy tai trâu.

*
Lễ rước kiệu mục đồng sinh hoạt làng Phong Nam, xóm Hòa Châu, thị trấn Hòa Vang. Ảnh: bảo tàng Đà Nẵng cung cấp

Để chứng tỏ cho luận điểm này, An Chi lý giải như sau: danh từ đó được ghi bằng văn bản 牛, âm Hán Việt chủ yếu thống tân tiến là ngưu, nhưng ngâu là một trong biến thể xưa hơn, còn tìm tòi trong mưa ngâu, vợ ông xã Ngâu. Đây chính là nguyên trường đoản cú của danh từ bỏ trâu trong giờ Việt, nói một biện pháp khác, thì trâu là một trong từ Việt nơi bắt đầu Hán xuất phát từ chữ/từ 牛. Mẫu dấu nối hiển nhiên giữa trâu cùng ngưu 牛 đó là chữ cơ mà âm Hán Việt văn minh là sưu, có nghĩa là khỏi bệnh. Đây là một trong hình thanh tự mà lại nghĩa phù là nạch còn thanh phù lại là ngưu. Trường đoản cú đó, người sáng tác phục nguyên và giải thích rằng: mà lại đằng làm sao thì trâu cũng là 1 trong từ Việt nơi bắt đầu Hán xuất phát điểm từ chữ/từ 牛 nhưng âm Hán Việt văn minh là ngưu còn mẫu dấu nối thân trâu và ngưu (ngâu) là chữ sưu.

Ngược lại, về từ bỏ nguyên trâu/sửu/ngưu/ngâu, hoàn toàn có thể tóm lược quan điểm xuất phát Việt nam của 12 con giáp theo Nguyễn Cung thông qua mấy điểm sau: 1) Ngưu tuyệt ngâu là giờ đồng hồ Hán Việt, nghĩa là trườn (cow, ox, bull), giọng Bắc Kinh bây giờ là niú - cũng viết bởi bộ ngưu 牛 trang bị 93 trong 214 bộ thủ cổ điển; 2) Trâu được truy hỏi xuất trong klu/tlu (trâu, giờ Mường), tru (giọng Ninh Bình, Thanh Hóa …), tơla (Bahna), krapư (Brâu), krobây/khây (Khme), krâu (Wa); trâu còn được phiên âm là *klâu trong An phái nam Dịch Ngữ tốt dạng tlâu vào tự điển Việt người tình La (Alexandre De Rhodes, 1651); 3) gồm cơ sở rất bền vững để thành lập và hoạt động tương quan liêu phụ âm đầu s-kl/tl–tr của Sửu - *klu/*tlu - trâu lúc xác lập bắt đầu Việt nam của bé giáp đồ vật hai này.

…đến góc độ biểu tượng hóa trong tâm thức văn hóa Việt

Ý niệm “Con trâu là đầu cơ nghiệp” luôn luôn hiện hữu trong tư duy văn hóa truyền thống Việt. Việt Nam, tổ quốc có nền văn hóa bản địa Đông phái mạnh Á mang đặc thù “văn hóa lúa nước”, “văn hóa trọng tĩnh” để khu biệt với những nền văn hóa du mục, “văn hóa lửa”, “văn hóa trọng động” như các nước phương Tây. Điều này giải thích tại sao khi mà, nhỏ trâu, chứ chưa phải các con vật khác, được xem như là “đầu cơ nghiệp” của một nền văn hóa nông nghiệp lúa nước với trở thành hình tượng văn hóa luôn luôn trở phải gần gũi, vồ cập và giàu ý nghĩa.

Con trâu là 1 phần của trung ương hồn tín đồ Việt. Vì chưng trong đời sống văn hóa truyền thống dân gian, tục ngữ, thành ngữ thường tương tác đến “trâu” (khỏe như trâu; trâu lừ đừ uống nước đục); ca dao dân ca cũng xuất hiện biểu tượng “trâu” (Trâu ơi ta bảo trâu này, trâu ra ngoài ruộng trâu cày cùng với ta). Trái thật, từ xa xưa, trong tâm trí bạn Việt, “trâu” là loài vật hiền lành, tượng trưng cho đức tính buộc phải cù, siêng chỉ, nhẫn nại. “Con trâu” hôm nay không không giống “con trâu” ngày trước. Trong các thần thoại cổ, các tích truyện xưa, không lúc nào “trâu” tồn tại như một tai ác vật. Cho nên, tại 1 phương diện làm sao đó, hình tượng “trâu” vẫn hoàn toàn có thể được xem là hình tượng gốc, chủng loại gốc trong văn hóa truyền thống Việt Nam. Nếu buộc phải chỉ ra những biểu tượng đặc trưng cho từng quốc gia, từng nền văn hóa truyền thống thì không hẳn ngần ngại khi cho rằng “con trâu” là biểu tượng văn hóa nước ta (bên cạnh các biểu tượng: rồng, chim lạc, trống đồng), “con ngựa” là hình tượng gắn ngay tức khắc với văn hóa truyền thống Trung Hoa, chú “gà trống Gôloa” là biểu tương văn hóa truyền thống của dân tộc bản địa Pháp.

Người Việt nhân biện pháp hóa hình tượng “trâu” theo phong cách riêng của mình: “Trâu ơi ta bảo trâu này - Trâu ra phía bên ngoài ruộng trâu cày với ta - ghép cày giữ lại nghiệp nông gia - Ta đây trâu đấy, ai mà quản công - khi nào cây lúa còn bông - Thì còn ngọn cỏ xung quanh đồng trâu ăn”. không phải ngẫu nhiên mà lại Giáo sư nai lưng Quốc Vượng đã nhiều lần đề cập lại tiên đề được biểu hiện qua những công trình nghiên cứu và phân tích văn hóa của ông: “Văn hóa việt nam là văn hóa truyền thống Folklore, văn hóa truyền thống dân gian” mà “mất dân gian là mất hồn dân tộc” . Qua vốn cổ dân gian (thành ngữ, tục ngữ, ca dao) để tò mò về hình tượng “trâu”, họ càng hiểu và yêu thêm lòng tự hào, từ tôn dân tộc.

Đặc tính sinh học của chủng loại trâu là phải bạo phổi khỏe, dẻo dai thì mới gánh vác được trách nhiệm “việc đơn vị nông”, đính bó suốt thời gian sống với đời sống của bạn nông dân. Với quánh tính tự nhiên của loại như vậy, hình tượng “trâu” được liên tưởng tới những hàm ý sâu sắc, biểu tượng cho sức mạnh phi thường: “Trâu khỏe mạnh chẳng lọ cày trưa - Mạ già ruộng ngấu không thua chúng ta điền”; “Trâu năm sáu tuổi còn nhanh- trườn năm sáu tuổi sẽ tranh về già - Đồng chiêm xin chớ nuôi trườn - ngày đông tháng giá, bò dò có tác dụng sao”; “Trâu tí hon cũng tầy bò giống - Trâu ho cũng bởi bò khỏe”. Ý nghĩa biểu trưng cho sức mạnh đã thông thường hóa một trong những cách nói như “cậu ấy dạo này trâu lắm” mà không hề gây sự nặng nề hiểu cho những người. Trường đoản cú ý niệm này mà hình tượng “trâu” còn được dùng để làm biểu trưng đến kẻ mạnh, kẻ bề bên trên trong xóm hội: “Trâu trườn húc nhau, ruồi muỗi bị tiêu diệt oan”.

Trong cuộc sống nông làng mạc Việt Nam, trâu là loài vật gia truyền, gia bảo của từng gia đình. Nó không chỉ là “đầu cơ nghiệp” hơn nữa là hình tượng của sự phú quý phú quý. đơn vị nào “chín lô mười trâu”, “trâu giăng, trườn dắt” được xem là giàu có, của chất đầy rương: “Muốn nhiều nuôi trâu lái, hy vọng lụn bại nuôi tình nhân câu”; “Chẳng tham lắm ruộng các trâu - Tham bởi ông lão giỏi râu nhưng mà hiền”. Và trong cuộc đời của một người bầy ông, đấng mày râu quân tử, tía việc lớn mà họ phải làm, trong đó “tậu trâu” được xếp mặt hàng trước hết: “Tậu trâu, mang vợ, làm nhà - Trong tía việc ấy thật là khó thay”. Ngay trong đề tài tình yêu lứa đôi, hình tượng “trâu” cũng góp thêm phần tô thắm thêm hầu hết lời thề nguyền cầu nguyện: “Thương nhau vì nợ vì duyên - Trâu đôi đưa ra đó, thổ điền chi đây”, thật hóm hỉnh mà lại đầy tinh tế, chua cay.

Từ một nhỏ vật gần cận thân thương với những người nông dân, “trâu” vươn lên là một hình tượng văn hóa và gồm sức sinh sống trong cuộc sống văn hóa tiệc tùng dân gian của bao miền quê khu đất Việt. Tiệc tùng đâm trâu của các dân tộc Tây Nguyên với biểu tượng “cây nêu thần” có phát minh mong muốn cuộc sống thường ngày ấm no, hạnh phúc. Lễ hội chọi trâu sinh sống Đồ Sơn, hải phòng lại tìm hiểu tinh thần thể thao lành mạnh, “tinh thần thượng võ”, ca tụng ý chí gan dạ và sức mạnh của chủng loại trâu vốn trở nên hình tượng quen thuộc trong thâm tâm thức văn hóa Việt: “Dù ai buôn đâu buôn bán đâu - Mồng mười mon tám chọi trâu thì về - dù ai bán buôn trăm nghề - Mồng mười mon tám quay trở lại chọi trâu”.

Xem thêm: Những Mẫu Hình Xăm Cá Chép Kín Tay Full Kín Tay Qua Ngực Đẹp

Từ trong chiều sâu ý nghĩa, nghĩ về về hình tượng “trâu” trong trái tim thức Việt, họ học được không ít đức tính quý giá về việc hy sinh, nhẫn nhục, siêng năng chịu khó cũng như đức tính mạnh khỏe, dẻo dẻo của “con trâu” vốn được xem như là “đầu cơ nghiệp” ở trong nhà nông. Với cả trong thời kỳ hội nhập hiện nay.

Giới thiệu Hoạt động chăm môn, nghiệp vụ
Công tác trưng bày
Tin tức Trưng bày Trưng bày siêng đề
Nghiên cứu giúp Khảo cổ họcẤn phẩm
Dự án BTLSQG Thông tin hữu ích Hỗ trợ
Năm 2021, tương ứng với năm Tân Sửu vào âm lịch. Nuốm tinh năm Sửu là bé trâu, tiếng hán viết là 牛 (ngưu). Mặc dù nhiên, có khá nhiều ý kiến nhận định rằng nghĩa của chữ 牛 (ngưu) vào Hán tự chưa phải là trâu, mà là bò; rằng 牛 (ngưu) là bề ngoài giản lược của 黃牛 (hoàng ngưu), là bò; còn trâu, chữ thời xưa viết không thiếu thốn là 水牛 (thủy ngưu).

Chào xuân Tân Sửu, tôi muốn ra mắt một vài món đồ sứ cam kết kiểu thời Nguyễn, gồm trang trí liên quan đến đề tài ngưu / trâu, nhưng tôi đã tất cả dịp thưởng lãm hoặc với mong muốn mua vui cho fan hâm mộ trong mấy ngày Tết, tuy vậy vì gồm tranh luận liên quan đến chữ 牛 là trâu xuất xắc , cần tôi bắt buộc dài loại đôi chút về chữ 牛 này, trước lúc đi vào chuyện chính.

1. Ngưutrâu tuyệt là ?

Huệ Thiên, trong nội dung bài viết “Ngưu là trâu giỏi bò?” in ở tạp chí con kiến thức thời buổi này số 234 (Xuân Đinh Sửu 1997) sẽ liệt kê những biên khảo xuất xắc từ điển bao gồm đề cập chữ 牛(ngưu) như sau:

- Hán - Việt tự điển của Đào Duy Anh giảng: “ngưu: bé bò. Ta thừa nhận lầm chữ là bé trâu. Hán - Việt trường đoản cú điển của Nguyễn Quốc Hùng cũng lý giải chữ 牛 như Đào Duy Anh.1

- Hán ngữ đại tự điển (Nxb Thành Đô, 1993) định nghĩa: “Ngưu: Động vật tất cả vú, họ bò, thân mình to lớn lớn, đầu bao gồm hai sừng, cuối chân bao gồm guốc, chót đuôi nhọn hoặc gồm lông dài; ăn uống cỏ, nhai lại, công sức khỏe, hoàn toàn có thể cày ruộng hoặc kéo xe; thịt, sữa, có thể ăn; sừng, da, xương có thể làm đồ dùng dùng. Thường trông thấy ở vn (Trung Quốc - HT), thì tất cả bò, trâu, trườn Tây Tạng, v.v…”.2


*

Tương tự, Phạm Đình lân trong bài “Thân nỗ lực ngưu tộc” đăng trên một webpage www.caidinh.com, viết: “Phần lớn bọn họ lầm tưởng rằngngưuhayngâulà trâu. Thực sựngưulà bò. Bò hay trâu phần nhiều thuộc gia đìnhBovidae. Có người cho rằng bò làhuỳnh ngưuvà trâu làhắc ngưu. Bí quyết phân biệt này không được ổn định lắm vì chưng cũng có nhiều con bò có lông đen, trườn vá đen - trắng giỏi trắng - nâu với bò tất cả lông white toát. Người china gọi trâu làthủy ngưu. Tín đồ Anh cũng gọi như thế với danh từwaterbuffalohaywater ox. Tín đồ Anh cũng gọi trâu làIndian buffalovì Ấn Độ là một trong những vùng khởi hành của loài động vật hoang dã ăn cỏ cùng nhai lại này… Tên kỹ thuật của trâu làBubalusbubalus. Trâu cội ở Ấn Độ, Nepal, thái lan và được nuôi ở nước ta mang thương hiệu khoa họcBubalus arni”.3

Trái với những diễn giải nhận định rằng là trườn như sẽ dẫn trên đây, nhiều biên khảo / trường đoản cú điển kì cục cho rằng 牛 đích thị là trâu. Chẳng hạn: Hán - Việt tự điển của Thiều Chửu, giảng: “ (ngưu) gồm hai nghĩa: con trâu; sao Ngưu.4 Việt - Hán thông thoại tự vị của Đỗ Văn Đáp cũng giảng chữ ngưu là trâu.

Cũng trong nội dung bài viết “Ngưu là trâu xuất xắc bò?” đã dẫn bên trên đây, Huệ Thiên vẫn liệt kê những dẫn chứng khác giảng nghĩa ngưu là trâu chứ chưa phải là bò. Chẳng hạn:

- Tam thiên tự ghi: ngưu - trâu, mã - ngựa, cự - cựa, nha - răng…

- trong Hán ngữ cổ đại, ngưu cũng được ghi nhận là trâu; Ngưu lang là nam giới chăn trâu; ngưu manh là nhỏ mòng trâu; ngưu dăng là con ruồi trâu; ngưu sắt là nhỏ ve trâu; ngưu điệt là bé đỉa trâu; ngưu đầu mã diện là đầu trâu mặt ngựa; đối ngưu bầy cầm là lũ gảy tai trâu; ngưu độ ẩm là uống như trâu uống; ngưu ký kết cộng lao là trâu (hèn) nhốt chung chuồng với chiến mã (giỏi)…5

Đặc biệt, trong Từ điển thành ngữ điển cố trung quốc có thành ngữ ngưu y dạ khấp xuất phát từ một mẩu truyện sau: “Thời Tây Hán, vương vãi Chương nhà khôn xiết nghèo. Khi còn đi học ở ngôi trường An, cùng vk sống trong 1 căn nhà tồi tàn, trong nhà không có lấy một cái gì đáng giá, buổi tối đến cần ngủ trong mẫu “áo của trâu” (ngưu y: vật bện bằng rơm rạ, đay gai, đắp trên sống lưng trâu). Một tối, vương Chương bỗng dưng ngã dịch nặng, trong những khi đói rét, đau đớn, ông cảm giác mình sắp chết liền khóc từ bỏ biệt bà xã (dạ khấp). Người bà xã an ủi, khuyến khích ông. Về sau, được vợ quan tâm tận tình, sức mạnh Vương Chương hồi phục nhanh chóng, ông ra sức học tập tập với thì đỗ có tác dụng quan”.6

Với những chứng tỏ của Huệ Thiên trong hai bài xích khảo cứu vãn nói trên, kết phù hợp với cách giảng trong số từ điển của Thiều Chửu, Đỗ Văn Đáp… thì chữ 牛 (ngưu) chính là trâu, chứ không hẳn là bò như không ít người dân đã giải thích.

Tôi tán đồng cách nhìn này.

2. Hình mẫu trâu trên vật dụng sứ ký kiểu

Trâu xuất hiện không hề ít trên gốm sứ cổ của trung hoa và Việt Nam, bao gồm hai loại:

- Tượng trâu đơn lẻ hoặc tổng hợp tượng bao gồm hình bé trâu;

- Hình vẽ con trâu bên trên các sản phẩm gốm sứ với cây viết pháp diễn tả và color khác nhau.

Trong bài bác này, tôi chỉ tập trung trình làng hình tượng bé trâu lộ diện trên những mặt hàng sứ ký kiểu vào thời Nguyễn.

Đồ sứ ký kiểu là những mặt hàng sứ vày vua quan các triều đại Lê - Trịnh, chúa Nguyễn, Tây Sơn, Nguyễn (từ nắm kỷ XVII đến nửa thời điểm đầu thế kỷ XX) đặt làm tại các lò sứ làm việc Trung Hoa, với những yêu cầu riêng về thứ hạng dáng, hóa học liệu, màu sắc men, chủ đề trang trí… mang các yếu tố Việt, đưa về nước ta để dùng.

Về sau, các thợ gốm nước trung hoa đã nhanh nhạy thâu tóm nhu ước và sở thích của lứa tuổi vua quan người việt để sản xuất những mặt hàng sứ tương tự về chủng loại, kiểu dáng dáng, color sắc…, nhưng gồm đôi chút khác biệt về cấu tạo từ chất và chủ đề trang trí, để xuất khẩu sang thị phần Việt Nam, các nhất là vào cụ kỷ XIX. đều đồ sứ này cũng được những nhà sưu tầm cổ thứ ở vn và hải nước ngoài xếp vào dòng đồ sứ ký kiểu thời Nguyễn, đúng chuẩn hơn là “gốm sứ mậu dịch giành riêng cho thị trường Việt Nam” (trade ceramics for Vietnam market) như giải pháp phân loại của không ít nhà phân tích về gốm sứ cổ ở các nước Đông Á.

Trong nhóm vật sứ ký kiểu thời Nguyễn nói trên, có một số trong những đồ sứ, đa số là trà gắng (tea-set), có trang trí chủ thể ngưu - trâu. Dưới đó là một số hiện vật mà tôi tất cả dịp diện kiến:

a. Bộ đồ quần áo trà “Xuân du”

Bộ vật trà này trực thuộc sưu tập ở trong nhà sưu khoảng Đoàn Phước Thuận (thành phố tuy Hòa, thức giấc Phú Yên), tất cả sáu món: dĩa bàn, chén bát tống và năm bát tốt, hiệu đề Ngoạn ngọc.

Trên các mặt hàng thuộc bộ đồ trà này đều sở hữu vẽ hình một mục đồng cưỡi một nhỏ trâu, cùng một bé trâu sẽ nằm bên trên đồng cỏ. Phối cảnh là các cổ thụ như tùng, liễu, mai, vách núi với hai câu thơ chữ Hán: “Xuân du phương địa. Đồng vịnh ca quy” (Mùa xuân đi dạo trên đồng cỏ thơm. Mục đồng nghêu ngao hát trê tuyến phố trở về). Đây là hai câu phong dao rất thông dụng trong văn học tập dân gian Trung Hoa, được viết tương đối nhiều trên gốm sứ cổ.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

x

Welcome Back!

Login to your account below

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.